W dniu 6 lipca br. Białoruś dołączyła do unii celnej, która od 1 lipca obowiązuje na obszarze Rosji i Kazachstanu. Porozumienie o wspólnym obszarze celnym zostało podpisane przez prezydentów Rosji, Białorusi i Kazachstanu w listopadzie 2009 roku. Wspólna unia celna wydłuży drogę Rosji do WTO (Światowa Organizacja Handlu). Pomimo tych komplikacji, stworzenie euroazjatyckiej unii celnej można traktować, jako pozytywny sygnał dalszego otwarcia Moskwy na rynek światowy. Przystąpienie do nowej unii zainteresowane są także Kirgistan oraz Tadżykistan. Rosja z kolei chętnie widziałaby w unii Ukrainę. Wejście w życie unii celnej Rosji, Kazachstanu i Białorusi może budzić niepokój polskich eksporterów, podobnie jak eksporterów z Litwy, Łotwy i Estonii, co było już wcześniej sygnalizowane na forum Unii. Nowa taryfa celna eliminuje cła pomiędzy tymi krajami i ustala system ceł w imporcie z pozostałych regionów świata. W przypadku unijnego sektora wieprzowiny, nowy poziom stawek celnych jest niekorzystny. Cła w imporcie do Rosji żywej trzody chlewnej wzrosły już od 1 stycznia br., z 5% do 40% (nie mniej niż 0,5 euro za kg). W 2009 roku wywieziono z Polski ponad 430 tys. sztuk trzody chlewnej, w tym ponad 273 tys. sztuk do Rosji, co stanowiło 64% całego eksportu. Według wstępnych danych CIHZ, w pierwszych czterech miesiącach 2010 roku Polska wyeksportowała ponad 13 tys. żywca wieprzowego wyrażonego w tonach (15,4 tys. ton przed rokiem). Do Rosji trafiło około 1 tys. ton wobec 9,1 tys. ton w analogicznym okresie przed rokiem. Wyższe cła na trzodę chlewną są niewątpliwie częścią nowej rosyjskiej polityki zapewniania samowystarczalności żywnościowej kraju. W ramach jednolitej taryfy celnej Moskwa zachowała możliwość, przewidzianego w doktrynie bezpieczeństwa żywnościowego Rosji, operatywnego reagowania na zewnętrzne zagrożenia dla rosyjskiego rynku spożywczego. Takim mechanizmem wydaje się być utworzenie listy produktów wrażliwych. Lista produktów wrażliwych utworzona została na mocy decyzji No 18 z dnia 27 listopada 2009 roku Międzypaństwowej Rady Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (instytucja nadzorująca powstawanie unii celnej Rosji, Białorusi i Kazachstanu). Lista produktów wrażliwych w części dotyczącej produktów rolno-spożywczych zawiera 53 grupy towarowe, m.in. mięso drobiowe, wołowe i wieprzowe, kiełbasy i produkty z mięsa, ryby, mleko i produkty mleczne, jaja, rośliny żywe, orzechy, warzywa i owoce, dżemy, soki i koncentraty soków, zboża, mąkę, kasze, produkty mączne (w tym chleb), oleje roślinne, słodycze, cukier, spirytus. W decyzji No 18 określony został sposób ewentualnej zmiany stawki celnej na produkty wymienione w liście produktów wrażliwych. Zmiana taka może być dokonana wyłącznie za zgodą wszystkich uczestniczących w unii celnej państw. Biorąc pod uwagę fakt, że w Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej wiodącą rolę pełni Rosja nie można wykluczać, że zmiany takie będą dokonywane na doraźne żądanie Federacji Rosyjskiej w celu ochrony jej rynku wewnętrznego. W Unii Celnej wiodącą pozycję będzie zajmować największa gospodarka. A największą gospodarką w tej trójce bez wątpienia jest gospodarka rosyjska. Wraz z wdrożeniem mechanizmów Unii Celnej, a w przyszłości także wspólnej przestrzeni gospodarczej, rosyjski biznes otrzyma nowe możliwości samorealizacji na terytorium Białorusi, Kazachstanu, a nawet w graniczących z nimi państwach. To samo dotyczy białoruskich i kazachskich przedsiębiorców. Zwykły konsument uzyska możliwość większego wyboru towarów, jako uzupełnienie rodzimej produkcji. Produkcja podniesie swoją jakość, ponieważ wzrośnie konkurencja.